Historia

60 lat minęło…

19 lutego 2010 roku minęło 60 lat od chwili otwarcia w Nowy Dworze Gdańskim pierwszego w Polsce Domu Kultury. W 1945 roku na przejęte przez Polskę tereny Żuław Wiślanych przyjeżdżała ludność z całego kraju, zasiedlano opustoszałe wsie i miasteczka, osuszano pola – zaczynało się nowe życie. W mieście stał potężny gmach, wyróżniający się spośród innych. Działo się to w roku 1932. Przejeżdżający przez terytorium Wolnego Miasta Gdańska Adolf Hitler zwrócił uwagę na miasteczko Tiegenhof (Nowy Dwór Gdański) leżące w samym centrum Żuław. Z jego inicjatywy w ciągu dwóch lat zbudowano tu gmach domu partyjnego NSDAP, w którym znajdowała się sala kino-teatralna, restauracja, sala bankietowa wraz z zapleczem i hotel.

Budowla jest przykładem architektury monumentalnej i surowej, są nawiązania do stylu karolińskiego, romańskiego i krzyżackiego gotyku. Z planów do czasu upadku „Tysiącletniej Rzeszy” zrealizowano połowę. Druga miała być lustrzanym odbiciem. W czasie wojny budynek pełnił rozmaite funkcje. Był kino-teatrem, kasynem oficerskim, koszarami, szpitalem. Zamysł utworzenia w Nowy Dworze Gdańskim wzorcowego Domu Kultury powstał w 1949 roku. Ogłoszony i realizowany podówczas plan sześcioletni zakładał powstanie w Polsce tysiąca dwustu tego typu placówek. Nowodworski dom kultury miał być w tej liczbie pierwszy, toteż ceremonii jego otwarcia nadano odpowiednia rangę i oprawę. 19 lutego 1950 roku wstęgę przecinał ówczesny minister kultury i sztuki, obecni byli najwyżsi rangą urzędnicy wojewódzcy. Potrzebę Domu Kultury wyrażali mieszkańcy naszego regionu. Pani Bronisława Maria Iczek z domu Pestkówna tak odpowiada na artykuł, który przeczytała w „Przyjaciółce” nr 8 z dnia 23.01.75 r. „Pierwszy w Polsce – na żądanie traktorzystki”: „Odpowiadam z wielką radością, że to ja byłam właśnie tą traktorzystką, o którą chodzi w artykule. (…) Na Jubileusz chętnie z wielką radością przyjadę, jeżeli tylko będę wiedziała kiedy? Moc najpiękniejszych życzeń i sukcesów w pracy życzy wdzięczna, że choć ktoś po latach docenił moje wypowiedzi (…).” Na działalność kulturalną przeznaczono pierwotnie cały obiekt (dwa skrzydła).W budynku zachowały się oryginalne, zabytkowe mechanizmy sceny, urządzenia techniczne oraz elementy dekoracyjne, jak ozdobne kraty, sztukaterie, autentyczny wystrój sali kino-teatralnej, orkiestron i oryginalne żyrandole. Dom Kultury sprawował opiekę merytoryczną nad siecią świetlic wiejskich, prowadził stacjonarną i ruchomą bibliotekę, duży zespół taneczny, dwa chóry, grupę teatralną, pracownie plastyczną, a od jesieni 1950 roku ruszyło kino (teraz nie działające). Podlegał bezpośrednio Departamentowi Ruchu Amatorskiego Ministerstwa Kultury i Sztuki, a działalność wspierali artyści i twórcy środowiska kulturalnego z Gdańska. W 1954 roku Nowy Dwór Gdański stał się siedzibą powiatu. Decyzją władz jedno ze skrzydeł (hotel) przeznaczono na siedzibę urzędu.

W latach 60. zespoły artystyczne zdobywały laury na ogólnopolskich festiwalach i przeglądach, jak zespół teatru lalkowego czy zespół pieśni i tańca, który wyróżniony został udziałem w dożynkach centralnych oraz uświetnił wodowanie statku „Żuławy” i otwarcie mostu na Wiśle w Kiezmarku. W 1962 roku zorganizowano z wielkim rozmachem pierwsze Dni Żuław. W początku lat 80. Wykonano remont sali kino-teatralnej – zamontowano nowe tapicerowane siedzenia, zamontowano kurtyny i nowy ekran kinowy. Na scenie Domu Kultury koncertowały ówczesne największe gwiazdy muzyki rozrywkowej, takie jak: Maryla Rodowicz, Zespół Kombi, Irena Santor, Urszula Sipińska, Zbigniew Wodecki, Zespół Pieśni i Tańca Śląsk oraz artyści Państwowej Opery i Filharmonii Bałtyckiej, z gościnnymi przedstawieniami przyjeżdżał Teatr Wybrzeże. 23 grudnia 1998 roku obiekt został wpisany do Państwowego Rejestru Zabytków. W 1999 roku przeprowadzono kolejny remont obiektu sfinansowany ze środków Fundacji Polsko-Niemieckiej. Wymieniono centralne ogrzewanie i częściowo instalacje elektryczną. Obecnie pozostający w gestii władz samorządowych Żuławski Ośrodek Kultury w Nowym Dworze Gdańskim prowadzi różnorodne sekcje zespołów artystycznych i pracownie. Oferuje dzieciom, młodzieży i dorosłym rozrywkę, wszechstronne możliwości rozwijania swoich zainteresowań oraz spędzania wolnego czasu.

Przyjaciele

Newsletter